Małe gospodarstwa rolne wobec polityki równoważenia rolnictwa w Unii Europejskiej

Publikacja podejmuje niezwykle aktualny temat roli małych gospodarstw w realizacji celów zrównoważonego rozwoju rolnictwa w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR). Autor analizuje, w jakim stopniu instrumenty WPR przyczyniają się do wzrostu zrównoważenia małych gospodarstw – zarówno w relacji do otoczenia zewnętrznego, jak i wewnątrz sektora rolnego. Na podstawie danych zebranych w Polsce, Rumunii i na Litwie Sebastian Stępień przedstawia innowacyjną koncepcję luki dochodowej jako narzędzia zrównoważenia rolnictwa. Takie ujęcie pozwala lepiej zrozumieć wpływ polityki rolnej UE na sytuację ekonomiczną małych gospodarstw oraz wskazuje kierunki ich skuteczniejszego wsparcia. Publikacja stanowi ważny głos w dyskusji nad przyszłością małych gospodarstw rolnych w Unii Europejskiej.

Wstęp 
Rozdział 1. W kierunku zrównoważenia wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej 
1.1. Idea rozwoju zrównoważonego rolnictwa 
1.2. Wspólna polityka rolna – geneza i dominacja interwencji rynkowej 
1.3. Od reformy MacSharry’ego do reformy Fischlera 
1.4. Bardziej sprawiedliwa i ekologiczna WPR 
1.5. W jakim stopniu wspólna polityka rolna równoważy rolnictwo? 
Rozdział 2. Małe gospodarstwa rolne w europejskim modelu rolnictwa i polityce rolnej UE 
2.1. Koncepcja europejskiego modelu rolnictwa 
2.2. Model (nie)alternatywny – rolnictwo industrialne 
2.3. Próba zdefiniowania małych gospodarstw rolnych 
2.4. Małe gospodarstwa rolne w Unii Europejskiej 
2.5. Polityka rolna UE wobec małych gospodarstw rolnych 
Rozdział 3. Zrównoważenie gospodarstw rolnych w UE – koncepcja luki dochodowej i wpływ wsparcia finansowego
3.1. Metody pomiaru zrównoważenia 
3.2. Luka dochodowa gospodarstw rolnych i podział na klasy ekonomiczne 
3.2.1. Ujęcie ogólne 
3.2.2. Zróżnicowanie klas ekonomicznych 
3.3. Rola wspólnej polityki rolnej w kształtowaniu dochodów rolniczych 
3.3.1. Unia Europejska 
3.3.2. Wybrane kraje UE 
Rozdział 4. Poziom zrównoważenia małych gospodarstw rolnych – wyniki badań własnych 
4.1. Zakres przestrzenny i podmiotowy badania 
4.2. Metodyka badania 
4.3. Charakterystyka badanych gospodarstw rolnych 
4.4. Zrównoważenie gospodarstw rolnych w analizie ilościowej 
4.5. Jakościowa ocena poziomu zrównoważenia 
4.6. Wspólna polityka rolna UE w opinii ankietowanych rolników 
Zakończenie 
Aneks 
Bibliografia 
Spis tabel 
Spis rysunków 
Small farms towards the policy of sustainable agriculture in the European Union. Summary

Podjęta tematyka ukierunkowania WPR jest niezwykle istotna. W warunkach, jakie zachodzą w sektorze rolno-żywnościowym w skali globalnej i na poziomie UE, dyskusja na temat przyszłości małych gospodarstw rolnych i ich roli w pełnieniu funkcji ekonomicznych, społecznych i środowiskowych jest uzasadniona i ważna (…). Istotnym przesłaniem rozprawy jest konieczność zwrócenia uwagi na specyfikę funkcjonowania małych gospodarstw w UE oraz doboru odpowiedniej formy wsparcia tych pod-miotów (…). Autor wprowadza koncepcję luki dochodowej jako narzędzia zrównoważenia rolnictwa. Przedstawienie sytuacji gospodarstw rolnych o różnej sile ekonomicznej przez pryzmat luki dochodowej jest nowatorskie, a wyciągnięte wnioski są ciekawe i mogą być wykorzystane przy planowaniu polityki rolnej (…). Wartościowe jest także przedstawienie wyników obliczeń dla luki dochodowej ze wsparciem WPR i bez wsparcia. Takie ujęcie pozwoliło na analizę wpływu WPR na poziom zrównoważenia ekonomicznego gospodarstw rolnych.

Z recenzji wydawniczej prof. dr hab. Ewy Kirulyk-Dryjskiej